Velden bezaaid met lijken



(foto PVDA)

 

 

Het Nieuwsblad  6,7  November 1993

By Axel Buyse

AKTUEEL WERELD

GITEGA/KlBIMBA

(Burundi - De lijken liggen er nog,, voor het marktplein van Kibimba, twee weken na de putsch. Sommige zijn half afgekloven door de honden en het ongedierte. De stank is nog ondraaglijker dan vorige week. Vrachtwagens met soldaten en minibusjes die Burundez,en van Gitega naar Bujumbura brengen, rijden er schijnbaar achteloos voorbij. Want ook in de  provincie Gitega, het "epicentrum" van het geweld dat Burundi verscheurt, fijkt de toestand zich wat te normalizeren. Of is dit schijn? Een luwte voor een nieuwe uitbarsting?

Wat er in Kibimba, op 25 kilorneter ten westen van Gitega, precies gebeurde, valt moeilijk te achterhalen.  Dat er zich gruwelijke taferelen afspeelden ' staat vast. In de normaalschool, op cnkele kilometers ten zuiden van de asfaltweg, troepen honderden vluchtelingen samen. Tutsi's die beschernid worden door een vijftien Burundese rnifitairen. Soldaten die bijna per definitie tot diezelfde etnische groep behoren.

De schoolgebouwen zijn intakt gebleven, in tegenstelling tot cerdere berichten dat daar op 22 oktober tientallen Tutsi-leerlingen levend werden verbrand. Verwarring. Gaat het toch om die 22 verkoolde lijken in het vroegere benzinestation, aan de rand van de markt?

Veel wijzer word je niet uit de uitleg van de kommandant, of uit die van de Burundese dorninee en zijn assistent op de protestantse missie in de buurt. Maar als wij 's avonds bij het dispensariurn in de buurt aankloppen, met een arts van de Belgische koôperatie die een inventaris oprnaakt van de medische noodsituatie in de streek, beginnen twee oudere verplegers te vertellen. "Niet alleen bij het marktplein liggen er doden. De velden in de orngeving zijn et mee bezaaid", zeggen zij. "Boeren die zonder enige aanleiding door de soldaten werden neergemaaid."

(foto PVDA)

Verraderlijke kalmte in Burundi

Aasvogels

Behoedzaarn rondkijkend, of er toch g cen militairen te bekennen vallen, trekken zij ons mee achter het ziekenhuis. Er liggen drie mensen te rotten. Maar ook verderop duiken er aasvogels neer. De militairen begroeven de voorbije dagen al cen honderd lichamen, de verpleegster de Belgische dokter toe, Haar kollega
slaat in wanhoop de armen in de lucht en daarop voor haar ogen. "Mijn
God", zegt zij. -Wat overkomt ons toch?"

In het dispensarium, een gebouwtje uit de koloniale tijd, liggen enkele zwaargewonden. Veel zijn het er niet. "De meeste mensen liggen daar op de heuvels te kreperen", zegt een van de oudere verplegers. "Ze durven hier niet komen, zolang er militairen in de buurt zijn."

De Belgische arts prijst hem en zijn kollega's omdat zij op post bleven. Hij
belooft ze nog meer medicijnen, en een vlag en armbanden van het Rode
Kruis, om ze de kans te geven met een minimum aan veiligheid de heuvels
in te trekken, op zoek naar gewonden.

In het centrum van Gitega, de oude residentieplek van de Mwami's - de vroegere Burundese koningen - lijkt et in vergelijking met een eerste bezoek, vorige vrijdag, weer iets van de gewone drukte teruggekeerd. Maar ook hier vind je bijna uitsluitend Tutsi's. "Laat je met in de luren leggen door die mensen die rustig op straat lopen", vertrouwt een priester die anoniem wil blijven, ons toe.

" Vannacht staken soldaten nog drie nachtwakers van de Koöperatie neer.

Wij zijn nu in faze drie van de burgeroorlog beland. Na de moord op Tutsi's door Hutu's die razend waren over de moord op president Melchior Ndadaye, en na de massale repressie door het leger, zijn de soldaten nu 's nachts aan het plunderen geslagen."

In het centrum van Gitega, met zijn sterk gemengde en internationale bcvolking, zouden er misschien nooit problemen zijn geweest, zonder de aanwezigheid van militairen, vertellen meerdere goed ingelichte mensen.

Het zijn de soldaten die hier het vuur aan de lent staken. Zij openden de jacht op alle Hutu's van aanzien. Als ze die konden pakken, brachten ze die genadeloos om.

Schoten vallen er sinds vorige vrijdag niet meer in Gitega. Maar het moorden gaat door, geruisloos. In de heuvels in de buurt blijven Hutu's de nacht doorbrengen in de kruin van bomen. "Hoe kunnen deze mensen nocy ooit vertrouwen hebben in dit leger", zegt een bedachtzame Tutsi die een onderkomen vend in de gebouwen van het aartsbisdom.

In de hele provincie Gitega, en ver daarbuiten voltrekt zich snel een etnische scheiding tussen de Tutsi-minderheid en de Hutu's. Twee bevolkingsgroepen die al eeuwenlang onder elkaar leefden. De Tutsi's hebben zich op een aantal plaatsen gegroepeerd. Van de Hutu's is et - op een enkel kamp bij Gitega waar ook zij paradoksaal genoeg door soldaten worden beschermd - nauwelijks nog een spoor te bekennen.

Axel BUYSE

@AGNews 2003