HELLEPOORT STAAT OPEN IN BURUNDI

Coup-poging in Bujumbura richt onherstelbare schade aan, toekomst biezonder somber

 

Het Nieuwsblad  27  OKTOBER 1993

By Axel Buyse

NGOZI/BUTARE - De militairen in Ngozi zijn duidelijk verwonderd dat wij er aankomen. Maar tot onze verbazing leggen ze ons geen strobreed in de weg. Bevel van premier Sylvie Kinigi, met een verwijzing naar de eerste minister van de vermoorde president Melchior Ndadaye. Een teken misschien dat de machtsverhoudingen in Bujumbura definitief in het voordeel van de wettelijke regering zijn gedraaid?

De motor van de wagen draait alweer als mijn oog toevallig op iets kleurigs valt achter een zijhek van een huisje. Het lijk van een jonge vrouw die heel recentelijk nog met een slag op het hoofd van een stomp voorwerp - een stok of een geweerkolf? - is omgebracht. Het bloed is nog niet gestoft. De lijkgeur is er nog niet. Op de weg naar Ngozi zitten voor een schoolgebouw een honderdtal mensen bijeen getroept die zich aanvankelijk erg vijandig opstelden. Het zijn Tutsi's, zo blijkt, die zich daar gegroepeerd hebben om het hoofd te bieden aan wraakakties van Hutu's die zich naar het zeggen van de "chef--- in de bosjes verborgen houden. "Ze zijn niet allemaal naar Rwanda gevlucht, die boeren---, zegt hij. _Als ze ons komen vermoorden, staan we klaar.--- En hij wijst op een met ijzer beslagen stevige stok die hij al die tijd in de handen houdt.

 "Het zijn die boeren die op het bevel van het Frodepu (de partij van de terechtgestelde president) al die bomen op de weg hebben gelegd - Hij wijst naar één van de opzij geschoven barrikades waarvan wij er van de grens tot hier honderden tegenkwamen. "Daardoor kon het leger niet zo vlug ingrijpen, en vielen er zo veel doden ondei ons-, zegt hij. Jk heb schrik in het aanzien van de dood."

Een kilometer verder troept een groep opgewonden mensen samen langs de weg. Hutu's deze keer, zo blijkt. De angst voor wat nog komen kan, valt zo van hun gezichten af te lezen. "Het is altijd hetzelfde hier", zegt Albert Bavuma, "die militairen dat zijn moordenaars, doders. Ze zijn naar hier gekomen met burgers, Tutsi's, om ons af te slachten". Waarom is Albert niet gevlucht? Jk kan nergens naartoe", zegt hij met een verwrongen gelaat. "Alleen thuis blijven en hopen dat ik later weg kan."

"Hier zijn heel veel mensen gedood", schreeuwt ook Godense Runjema, een onderwijzeres, haar frustraties uit. "We horen nog elke nacht het geschreeuw van mensen die daar op de heuvels worden afgemaakt. Vluchtelingen die terugkeren omdat ze geloven dat het weer kan, worden afgeslacht, zonder genade. ik heb kinderen zien vermoorden, oude mensen Ze riepen dat de kinderen toch volwassen zouden worden en hen last bezorgen.
De hoop en verzoening die Burundi voor de putch kenmerkten, lijken verder af dan ooit.

Broeder Bernard Heylen, de mede-direkteur van de Groupe Scolaire in Butare, de belangrijkste Rwandese grensstad met Burundi, is er hethart van in. -Wat er sinds donderdag aan de overkant is gebeurd is onherstelbaar", zegt hij.
"Er is maar één uitweg. Het hele Burundese leger moet ontmanteld worden. Maar ook dat is geen echte oplossing, want ook dan krijg je weer paniek onder de Tutsi's in Bujumbura, die met hun hebben en houden op de vlucht zullen slaan. Burundi dreigt onregeerbaar te blijven."En de weerslag op Rwanda is onherstelbaar.

Bernard is één van die Vlaamse broeders van de Kristelijke Scholen die indertijd de school uitbouwden tot hèt onderwijscentrum van"Ruanda-Urundi". Zelf heeft hij vele tientalle jaren Rwanda- en Burundi-ervaring.
"Kom mij niet vertellen dat niet het hele Burundese leger aktief of passief meewerkte aan de staatsgreep", zegt hij cynisch. Uit alle gegevens die Bernard bijeengaart, trekt hij de konklusie dat de putchisten met hun staatsgreep een doelbewust risico namen.

Sinds een paar dagen draaien de putchisten weer bij. Wellicht omdat zij de tegenkrachten wat hadden onderschat. Maar intussen heeft het leger weer dagenlang vrij zijn gangen kunnen gaan. Honderdduizenden mensen zijn de grens over gevlucht. Een deel van de nieuwe Hutu-elite is weggemaaid, onder wie de president, de minister van Binnenlandse Zaken en de voorzitter en ondervoorzitter van het parlement. "Het is toch geen toeval dat net die mensen werden gevizeerd", vraagt broeder Bernard.

@AGNews 2003